Mn oai-nghi l hạnh đức trau dồi của lớp
học tr Tập sự Sa-di, trong một thời hạn nung đức tr tm, để bước ln lớp
xuất gia bnh đẳng.
Phật dạy: Khi Sa-di đng 20 tuổi muốn thọ giới đủ (cụ tc giới 250 giới), nếu hỏi kng đp được trn cng việc của Sa-di th khng nn cho thọ giới đủ. V người lm sa-di m chẳng biết bổn phận Sa-di, th việc Sa mn rất lớn e kh lm được; xin hy học hạnh cho chnh, nghe biết đầy đủ, mới nn thọ giới đủ.
Nếu nay thọ giới đủ cho người th thin hạ lầm tưởng php Phật dễlm, Sa mn Tỳ kheo dễ lm, vậy nn phải hỏi trước.
Cc php tắc đại yếu cần cho mỗi Sa-di phải học thng, hiểu rnh lm xong trn bổn phận trong mỗi lc, xin lược rt giải ra sau.
Khi rời khỏi nhthế cắt i ly gia để vng giữ theo php Phật, m lm Sa-di Tập sự, theo về ngi Tam bảo l phải giữ đng Sa-di giới mười giới như sau đy:
MƯỜI GIỚI TẬP-SỰ SA-DI
1) Cấm st sanh.
2) Cấm trộm cắp.
3) Cấm dm dục.
4) Cấm ni dối khoe khoang, đm thọc, rủa chửi.
5) Cấm uống rượu, tham lam, sn giận, si m.
6) Cấm trang điểm phấn son, o quần hng lụa tươi tốt.
7) Cấm nghe xem ht, ma, đờn, kn, yến tiệc vui đng.
8) Cấm ngồi ghế cao, nằm giường rộng chiếu lớn xinh đẹp.
9) Cấm ăn si giờ từ qu ngọ đến ngọ mai (ăn chay )
10)Cấm rớ đến tiền, bạc vng, của qu, đồ trang sức.
SA-DI THỜ THẦY
Sa-di sng phải dậy sớm, muốn vo phng thầy trước phải ln tiếng (g cửa ba tiếng). Nếu c lỗi thầy dạy chẳng đặng ni trả lời nghịch lại, xem thầy cũng như Phật vậy. Thầy bịnh sai đổ bnh dơ chẳng đặng khạc gớm, chẳng đặng buồn giận. Sng chiều phải qut tước, dọn dẹp, xếp đặt am cốc, chăn , mng chiếu của thầy, c bẩn dơ phải giặt sạch xếp cẩn thận theo thứ tự.Muốn kỉnh lạy m thầy mắc đi đứng chẳng đặng lạy, thầy ăn cơm, thầy ni kinh, thầy tắm gội, thầy ngủ nghỉ đều chẳng nn lm lễ. Thầy đng cửa chẳng nn ở ngoi m lm lễ, muốn vo lm lễ phải bạch xin, hoặc g cửa ba tiếng, thầy chẳng đp th đi, chẳng nn vo. Đem đồ ăn uống cho thầy phải dng hai tay, phải xem kỹ đừng cho c sự bẩn dơ, hoặc trng hiến, su bọ, lăng quăng ẩn chết trong ấy, phải đứng hầu thầy trong khi ăn, khi thầy c bảo đi ăn th sẽ đi, thầy ăn rồi pahỉ dọn rửa đồ nhẹ nhẹ. Khi hầu thầy chẳng đặng đứng dựa ngang dọc hoặc tro chn, phải cho ngay thẳng, phải đứng vừa, dặng thầy ni nhỏ nghe được.
Muốn hỏi nhơn duyn trong Phật Php, phải sửa y kỉnh lễ, quỳ gối chắp tay, thầy chỉ giảng phải lng lng nghe kỹ, suy ngẫm cho thm nhập, nếu hỏi việc thường trong cha, tịnh x th khỏi phải quỳ lễ, chỉ đứng ngay thẳng bn thầy, chắp tay cứ thiệt thưa hỏi. Khi thầy mệt mỏi chẳng đặng thưa hỏi nhiều, phải lui ra, chẳng đặng phiền giận. Sa-di lỡ phạm giới điều chi, chẳng nn che giấu, mau đến thầy tha thiết cầu xin sm hối, thầy cho th hết lng by tỏ, tn thnh chừa cải trở lại cho đặng trong sạch. Thầy ni chưa rồi dứt cu chẳng đặng chen ni, chẳng đặng ngồi, nằm nơi chỗ ghế giường thầy, chẳng đặng lấy dng đồ vật no của thầy m xi, như chăn, y, chong, hoặc lục soạn giấy tờ kinh sch của thầy m chơi ph. Thầy sai đi lm việc g, hoặc đem thơ cho ai chẳng đặng ln giở coi, đi đường hoặc đến đu c ai hỏi gọi, đng đp th đp thật, chẳng đng đp th kho lời cho qua đi, người cầm chẳng đặng ở, phải một lng lo sợ thầy trng.
Thầy đối chuyện với khch, th mnh phải đứng hầu chăm chỉ tay mắt tiếp ứng, trong khi thầy c hầu dạy bảo. Thầy c bịnh phải mỗi mỗi chăm lng săn sc phng ốc, giường chiếu, chăn y, cơm cho, thuốc thang lun lun.
Phm khi hầu thầy, chẳng bảo ngồi chẳng dm ngồi, chẳng hỏi chẳng dm ni, trừ khi c việc muốn xin thưa; muốn lạ m thầ ngăn th vng lời thầ. Khi thầ đm luận với khch cu chuện đạo đức, c ch cho thn tm, đều nn ghi nhớ lấ, thầ sai lm việc g chẳng đặng chậm ci. Khi ngủ chẳng đặng ngủ trước thầy, dậy chẳng đặng dậy sau thầ. Sa-di khi đến lui, qua lại trước am, cốc, nơi chỗ mấ thầ Tỳ Kheo, mấy vị Sa mn lớn tu tịnh, ngủ nghỉ phải rảo chn, nhẹ bước chớ cho c tiếng động đất, khua chạm, ph động sự tham thiền tu học thanh tịnh của người. Ngoi việc của Gio hội sai bảo, sự xin học kinh luật, ha việc chi cần ch th khng đặng v cớ vo phng cốc người. Sa-di phải thng hiểu m trả lời cho đng, php danh lịch sử của thầy khi c người hỏi đến. Lm tr Sa-di trước phải lựa thầy cho chơn chnh đặng ở cho lu, khng đặng tha đổi ha la thầy sớm. Dầu cch thầ cũng vẫn nhớ lời thầy dạy, chẳng đặng tự bung lung, lm việc khng chnh theo đời, chẳng đặng ở nơi chỗ chợ ba ồn o, nơi đnh thần, hoặc nh vua quan, dn dả, v chỗ gần cha cốc Ni-c. Khng đặng ở chỗ xa thầ m tự chuyn lm việc đời, quấy c.
Theo Thầy Ra Đi
Ra đi chẳng đặng lẻn gh nh người, chẳng đặng đứng hai bn đường ku hỏi ni chuyện với người, chẳng đặng da ng hai bn, phải ci đầu theo sau thầy.
Đến nh đn việt th chủ, nh thấy c thờ Phật th phải x bi ci đầu, đến cha am khc thầy lạy Phật pha trước, th mnh phải đứng lui lại pha sau m lạy, chẳng đặng tự chuyn đnh chung khnh, nếu đi đường rừng ni chẳng đặng cch thầy xa lắm, chẳng đặn bẻ ph cy l hoa tri ở bn đường, chẳng đặng chạ nhảy ngang mương suối, bờ ao, tro leo m đất đ giỡn cợt. Nếu tch đi ring hẹn đến chỗ no hợp lại, phải đến chỗ trước thầy, chẳng đặng chơi dạo gh nằm ngủ nghỉ theo đường m đề thầy phải trng đợi.
Vo Chng
Vo chng chẳng đặng chen lấn chỗ ngồi, chẳng đặng ku bảo ni cười trửng giỡn. Trong chng c lỗi khng đặng bn bạc khen ch, học đi học lại; chẳng đặng khoe cng nhọc để được ngợi khen, chẳng đặng ăn ngủ trước người. Khng đặng sc miệng lm nước văng tạt ướt người; ch răng, rửa mặt phải ci xuống ch rửa lm nhẹ nhẹ, chẳn đặng hỉ mũi, khạc nhổ lớn tiếng, chẳng đặng ở nơi cha thp, am cốc m khạc nhổ, hỉ mũi lm dơ.
Chẳng đặng đứng trước vị Sa mn m hỉ khạc, chẳng dăng75 khạc nhổ trn rau cỏ, trn nước sạch, chẳng đặng một ta m cho người. Chẳng đặng đi chạ mau lẹ, phải khoan thia đi đứng nghim chỉnh, chẳng đặng lấ đn nơi bn Phật để dng ring. Nếu c đốt đn phải dng đồ che, chớ để trng cnh ba vo chết mạng. Chẳng đặng bẻ đem bng ho cng Phật, hoặc ngửi mi bng trước khi dng cng, chằng nn dm ng liếc xem việc người lm, hoặc nhiều lời khen ch, nn hư, tốt xấu lm phiền lng người. nghe ai gọi đến chẳng nn khng đp, phải dng cu niệm Phật m đp, chẳng đặng lượm của rơi, nếu gặp phải liền thưa với Sư tri-sự. Chẳng đặng kết bạn với Sa-di nhỏ tuổi, v bn ni việc của Tăng Sư trong Gio hội. Chẳng nn sắm nhiều khăn, chong tắm, chăn o, hoặc bằng hng lụa mu sắc tươi tốt, phải nhuộm mu hoại sắc, chẳng đặng may mặc phục giống người thế. Khi ln Tịnh-x, cha thp phải nghim trang, chẳng đặng đi quanh nhiều vng nơi thp thờ Phật, chẳng đặng ngồi xem chng lm việc nhọc, lnh h yn phận, chẳng đặng ln lấy ph chơi, hoặc cắp ln đồ vật của chng, của Gio hội, muốn điều chi phải nhứt nhứt bạch hỏi xin, khng đặng lm ngang, lếu, tự . Chẳng đặng luận ni việc chnh trị, việc nn, hư, tốt, xấu của triều đnh cng phủ, chợ, qun, nh cửa thế gian. Khi xưng mnh với Tăng chng, nn xưng ni php danh, con, tr, chẳng nn ni ti, chẳng đặng v sự nhỏ lớn, hơn thua, m tranh ci, phải nhịn tất cả. Khi muốn luận giảng l đạo để mở mang, cần phải bnh tm ha kh m nhận định, v cốt để học hỏi thi, chẳng đặng ni th tho, hoặc hiện ra sắc mặt, bộ tướng giận dữ, sỗ sng, lm mất hạnh người tu hiền, đạo đức. Sa-di sng v chiều phải c giờ hội họp lại m tập học kinh luật, tụng đọc kệ giới, khng được xao lảng, b-trễ, biếng nhc.
Theo Chng ăn
Đến giờ ăn, nghe tiếng chung phải sửa y phục, trong khi ăn phải ch nguyện, phải nghim chỉnh biết php cung kỉnh nhịn nhường.
Khi Sắp ăn Phải Tưởng Những Điều Ny
Bt cơm tn chủ biết bao cng,
Đức hạnh đầy vơi tự xt lng,
Thỏa miệng, thch tnh tham quấy bỏ,
Nui thn hnh đạo thuốc lnh dng,
Toan vun chnh php cho thnh tựu,
Nguyện dứt c duyn thong sạch khng,
Nguyện cc việc lnh lm tất cả,
Nguyện xin độ tận chng sanh chung,
Thn cng nhau ha hiệp ở chung,
Miệng khng tranh đua ci lẫy,
ưa nhau khng tri nghịch,
Giới luật đồng cng nhau tu theo,
Kiến thức ring chỉ giải cho nhau,
Lợi quyền chia đồng với nhau.
Ăn chẳng chấp mi vị, chẳng đặng hềm trch đồ ăn ngon dở, chẳng đặng lấy đồ ăn liệng quăng bỏ cho mo ch ăn. Đem đồ ăn thm chẳng nn ni khng dng, nếu no lấy tay nhường đi chẳng đặng lấy tay gi đầu, khạc nhổ hỷ mũi lm văng bụi nước vo bt người, chẳng đặng ngậm cơm m ni chuyện, chẳng đặng ni cười, quơ tay trong khi ăn, chẳng đặng nhai c tiếng, nhai hở mi v hả miệng lớn. Muốn gở răng mắc đồ ăn, phải che giấu, chẳng đặng cho người thấy m sanh lng nghi phiền, chẳng đặng lấy cơm v vin bỏ vo miệng. Chẳng nn ăn mau hoặc chậm qu, chẳng nn thấy đồ ăn chưa đến m sanh lng phiền muộn, chẳng nn tham nhiều qu, chẳng đặng ăn chnh mếch chng tăng, chẳng đặng cố lựa đồ ăn mỹ vị, chẳng đặng khua chn bt lớn tiếng, phải ngồi ăn một lượt một, chẳng đặng đứng dậy đi la chỗ, m ngồi ăn lại nữa, chẳng đặng đứng dậy trước người tri php chng. Nếu c việc tư đi ra ngoi phải bạch hỏi xin php, gặp cơm c thc phải lột vỏ m ăn khng đặng phun nhổ.
Lạy Kỉnh
Chẳng đặng đứng ngay trước mặt
thầy hoặc vị sa mn m lễ lạy, phải np một bn, chẳng nn đi ngang trước
mặt ngưưo đang hnh lễ, tay chắp chẳng đặng so le mười ngn, chẳng đặng
trống rỗng ở giữa hoặc hở ngn, chẳng đặng đem ngn tay nht trong lỗ mũi.
Chẳng đặng đồng lạy với thầy cng mấy vị Sa mn khc, phải đứng pha sau xa thầy m lạy. Trước mặt thầy chẳng nn chịu người lạy, chẳng nn lạy người đồng học với mnh, c việc chi thnh kỉnh chắp tay, chẳng nn tay cầm tượng Phật, hoặc kinh sch m lạy s người.
Lạy l lễ php rất tốt qu ch cho người trau dồi hạnh đức nhưng cần phải hiểu cho thấu l nghĩa của sự lễ bi.
Nghe Php Học Kinh
Nơi nh giảng Sa-di phải đến trước sớm, dọn dẹp qut tước sạch sẽ, dọn chỗ cho chng Tăng, chớ đợi đang ni Php mới đến sau, y phục phải chỉnh tề, nghe Php chẳng đặng ni chuyện bậy bạ v cử động, chẳng đặng ho khạc lớn tiếng, đang khi nghe học Php chẳng đặng bỏ đi ra ngoi, phải lng lng nghe ngẫm nghĩ tu tập, chẳng nn chưa hiểu ni hiểu, hoặc vo tai ra miệng. Sa-di cn b km, giữ giới chưa chắc phải học luật thm để răn lng trong mỗi giờ pht.
Sa-di phải trước học luật sau học kinh, chẳng nn tri ci, muốn học kinh phải nhờ Thầy trao dạy v giảng giải, muốn xem bộ kinh no phải bạch hỏi với thầy dạy của mnh. Chẳng nn bỏ kinh sch ở chỗ dơ lấm, hoặc lm dầu nước văng ướt, hư rch, chẳng nn bi vẽ chữ nghĩa, viết bậy trong kinh. Khi thấy hư rch phải bồi sửa, tay dơ lấm chẳng đặng cầm đến kinh sch, phải kỉnh kinh Php cũng như kỉnh Phật vậy, Chẳng đặng coi xem bi vở ni về chnh trị, khoa học, bi khoa, ton số, tiểu thuyết nhảm nh hay cc sch khc. Sa-di phải học hiểu nghin cứu đạo luật bi học của lớp bậc mnh cho thng đ. Viết chữ đừng hoa mỹ, mu m, kiểu cch, phải viết ngay nắn lối hng, nt chữ ngay thẳng nhận r, đọc học được m thi. Đọc kinh luật bi học, khng nn đọc lớn tiếng rền vang lm rầy kẻ khc. Chẳng nn đọc xem mau lẹ, v như thế khng nhận thấu đặng nghĩa l su xa của Php, chẳn nn mượn kinh sch của người m khng trả v chẳng tiếc giữ để cho hư rch.
Tiếp Chuyện Cng Người Thế
Sa-di nhập vo Tập-sự trong Gio hội Tăng, l người đ quay về với Phật, Php, Tăng, học tập để trở nn gic ngộ Phật. Một phen ra đi l cắt bỏ việc trần, sự đời, khng cn phải vọng tm lo nghĩ việc bn ngoi thế sự, hoặc nhận nhn quyến thuộc b con, dng họ, gia đnh, x hội ring tư nữa. Phải nhận mnh theo họ hng Khất-sĩ Tỳ-Kheo trong sạch, con chu của chư Phật trong tam thế, chớ cha mẹ, ng b, quyến thuộc ở thế gian l giả tạm cho ci o, xc thn ham c, tội lỗi, tứ đại giả hợp ny thi. Người Sa-di tập sự c thể về thăm nh cha mẹ, quyến thuộc trong lc đầu, sau kho nhập vo đạo được 3 thng, v sau đ một năm thi. Từ ấy về sau chỉ cn biết dng giống họ mnh l Phật, Tăng, Thnh chng khng khng trong sạch, cn c nghĩ đến cha mẹ, anh em chung, đng chơn l đại đồng của v trụ, khng cn c cig l ring của ta nữa cả. Khi người thn thch, quen hoặc lạ đến xin hỏi ta điều chi, trong nh giảng, cha thp, khng được ni chuyện, bn luận lu phải xin php vị Sư trị sự hay thầy dạy mnh chứng kiến cho, chẳng đặng ăn ngủ chung với người thế v giỡn hớt, la lối, ci cọ, chẳng đặng hỏi xin xỏ đồ vật nơi người thế, m khng c sự chứng kiến của Tăng Gio hội.
Lm Việc
Phải tiếc trọng đồ vật của chng Tăng, phải nghe lời vị Sư trị sự chỉ bảo, chẳng nn tri ci. Mc nước xi phải cho sạch sẽ, kỹ lưỡng, dng nước phải xem kỹ coi c trng bọ hay khng, nếu c phải lấy vải m lượt qua rồi sẽ dng, chẳng đặng đổ nước nơi đường đi, trước sn, nước nng khng đặng tạt, đổ, lm chết trng đất, kiến, dế, chẳng đặng giơ cao tạt nước, phải nghing đổ nh nhẹ; chụm lửa chẳng đặng chụm chy qu nhiều, chẳng đặng chụm củi mục c mối , mọt, qut đất chẳng nn qut ngược gi, hoặc gom, nhm đống bỏ dở, tắp nơi cửa, hng nh, chỗ kn, chẳng nn qut gần chỗ người đang ngồi ăn hoặc học lm việc; chẳng nn bỏ bậy bạ gạo, bn, rau, tri, cơm, bnh, vật thực m chẳn tiếc giữ, nếu dng c dư phải cho người; chẳng đặng dng đồ của cha m bỏ hủy hoại lm hư bể. Sa-di nn tập lm việc cng cho Gio hội, may đồ, sắc thuốc, dọn dẹp, qut tước, v o chăn, coi sc vườn rẫy, am cốc, giữ xem tru b sc vật ph hoại ngi đất cha Tam bảo.
Vo Nh Tắm
Trước lấy nước rửa mặt, gội đầu từ trn đến dưới nhẹ nhẹ, kỳ rửa chẳng đặng th tho lm tạt nước văng đến người, chẳng đặng xối đổ nước nhiều hao ph; chẳng đặng tiểu trong nh tắm, chẳng đặng giỡn cợt cười ni với người. Ghẻ lc chỗ kn phải kỳ rửa sau, chẳng nn ch rờ rẫm thn mnh c ghẻ độc, phải băng b ẩn trnh để khỏi phải xốn mắt người, chẳng đặng bung tắm lu, lm ngăn cản người sau. Cởi mặc o chăn phải chậm ri từ từ cho ngay thẳng, chẳng đặng vừa đi vừa mặc o xốc xếch, chẳng đặng lm tạt đổ nước xi dơ vo nước sạch.
Vo Nh Tiu
Mắc đại, tiểu th đi liền đừng để nn qunh, xếp o vắt ln xo cy dng dy hoặc khăn tay m buộc cho khỏi bay rớt, đến nơi phải khảy mng tay ba ci hoặc ln tiếng, chẳng đặng hối người ra mau, chẳng đặng ci đầu ng xuống, chẳng đặng rặn ra hơi tiếng, chẳng đặng ni chuyện với người cch vch, chẳng đặng khạc nhổ try dơ ln vch, gặp người chẳng đặng cho, phải nghing trnh day mặt đi, chẳng nn vừa đi vừa buộc dy lưng, mặc chăn o, tiu rồi phải rửa tay sạch, chưa rửa chẳng đặng cầm vật g, chẳng nn mặc mang thượng y m đi tiu tiểu, chẳng nn mang kinh, tượng, ảnh Phật, chẳng nn bẻ, bứt l cy đi nh tiu.
Nằm Ngủ
Phải nằm nghing hng bn hữu trở xuống, gọi l ngủ điềm lnh, chẳng đặng nằm ngửa chung phng cốc, chung giường chng với thầy, chẳng đặng dng mng chiếu, chăn y của thầy, chẳng đặng cởi o nằm trần, chẳng nn trn giường ngủ cười ni lớn tiếng, chẳng đặng lm tiếng động lớn ph sự tham thiền giấc ngủ nghỉ của người. Đến giờ ngủ nghỉ, tất cả đều giữ sự yn lặng cho Gio hội, đng theo thời khắc biểu Niết Bn.
Ở Trong Phng Cốc
Muốn đem lửa vo phải ni trước trong phng biết lửa vo, muốn tắt đn phải hỏi trước cn dng đn khng. Nơi phng đọc niệm chẳng nn lớn tiếng, trong phng cốc, chăn, y, mng, chiếu phải vn kho thứ tự, chẳng đặng v cớ m vo phng người, c việc phải xin php ln tiếng, c người bịnh phải đem lng thương, trước sau thăm nom chăm sc.
ĐẾN CHA NI-C
Đến cha Ni-c c chỗ ring th ngồi, khng th chẳng đặng ngồi, chẳng đặng ni Php khng nhằm lc, trở về chẳng đặng ni chuyện xấu của Ni-c, hoặc khen vật nầy việc khc, chẳng đặng thơ từ qua lại v cậy v may, giặt nhuộm, cất giữ o, chăn, đồ vật Chẳng đặng tay mnh cạo tc gim người, chẳng đặng ngồi chung chỗ khuất, chẳng đặng trao hnh ảnh cho nhau, khng c hai người th chẳng đặng một mnh đi đến, khng được đưa đồ lễ vật kỷ niệm thơ từ qua lại, chẳng đặng cậy Ni-c khuyn người bố th cng dưng cho mnh, chẳng đặng ăn đồ dng của Ni-c, chẳng đặng kết cng cc Ni-c, lm cha mẹ, chị, em, chu con, đạo hữu.
Đến Nh Người
Phải đi với thầy hoặc Tăng chng, nh c chỗ ring th ngồi, chẳng đặng ngồi lộn xn, c ni kinh, Php phải biết lc, chớ nn ni khng nhằm dịp, người ta dọn cơm, tuy chẳng phải trong Gio hội, nhưng cũng đừng mất qui tắc, chớ nn ngồi ni chuyện chung với người nữ trong nh trống hoặc chỗ che khuất, chẳng đặng thơ từ qua lại
Đến nh người thế tục thăm thn quyến, trong nh c ảnh, tượng Phật phải nghim x, bi, chẳng đặng ni php thầy nghim nhặt, xuất gia kh, vắng vẻ, lạt lẽo, cay đắng kh nhọc. Phải ni việc Phật Php, cho cha mẹ sanh lng tin, thm phước đức. Ai c hỏi, phải đp chẫm ri, chớ đp lộn xộn cu hỏi, chớ ham ni nhiều để cầu người cung kỉnh, khen ngợi, chẳng đặng kết với người đời lm cha mẹ, quyến thuộc, chị em, chẳng đặng ni lỗi trong Tăng, chẳng đặng cng trẻ nhỏ, b con thế tục ngồi, đứng lu ni đa, cười giỡn, hoặc đi dạo kiểng hoa, vườn rộng, chẳng đặng nghe người tiệc rượu, đờn ca, ma ht, khng đặng ở đm nơi nh thế, nếu lỡ tối, ở ngủ phải ring một ci giường, chng, thường ngồi t nằm, một lng niệm Phật, nh phải khng c phụ nữ.
Khất Thực
Phải đi với cc vị lớn tuổi đạo, nếu c đi, th mnh phải biết chỗ m đi. Đến cửa nh người phải giữ thn, miệng, . Nh khng c đn ng chớ vo cửa ( nếu phi Ni-lưu nh khng c đn b chẳng vo cửa ). Nh c binh kh chẳng nn ngồi, đứng gần, ở lu; chẳng nn ngồi chỗ c vật bu, c o chăn, vật trang sứa đn b. Muốn ni kinh Php, phải biết khi no nn ni, chẳng đặng ni cng dưng cho ti ăn được phước, đi khất thực chẳng nn ni nỉ hỏi mi; chẳng đặng ni nhiều l nhơn quả để trng người cng dường nhiều, được nhiều đừng sanh lng tham, được t chớ sanh lng phiền; chẳng nn đến nh th chủ quen m xin mi, chẳng nn đến nh c đm tiệc, đnh, am m xin, chẳng nn lm phụ việc người thế gian, hay khoe ti đức để cng dường lễ bi, đồ vật của người hộ cng dưng, khng được lấy trao cho người thế, vị tnh ring, khi chưa ch nguyện cng dường.
Vo Xm Đng Nh
Khng c việc cần thit chớ vo xm, chẳng đặng đi mau, chạy nhảy v tay đnh vng xa, chẳng đặng vừa nhn ng nhn vật m đi, chẳng đặng cng Sa-di nhỏ cười ni m đi, chẳng đặng cng người nữ đi gần nhau, chẳng đặng đi gần Ni-c trước sau, hoặc ng nhn người nữ, chẳng đặng đi gần kẻ gian nhơn cng qun binh, người say rượu, người đin khng, chẳng đặng xem ht thuật tr chơi đm đng vui, gặp bờ ao hầm nước phải đi vng chẳng nn nhảy lội, chẳng đặng cởi th chạy nhảy, hoặc bắt ch, mo, chim, rắn th vật m chơi hay giết hại Đi phải dm ng xuống cch lối hai thước, m niệm tưởng v xem trnh loi trng, kiến, dế kẻo phải v chn mnh m chết. Khi gặp vị Sa-mn lớn, th phải đứng bn dưới, để cho hỏi trước. Khi về cha chẳng đặng ni chuyện hay dở, tốt xấu, quen lạ trong thnh.
Lm Việc Chớ Nn Tự
Muốn đi du, lm việc g trước phải thưa với thầy, may y chăn mới, xin thuốc men, đồ vật cần dng, cạo tc, xin giấy mực viết xi ring, đều phải thưa thầy trước mới thọ lnh. Sa-di phải cung kỉnh bạch hỏi, xin php những điều mnh muốn xin dng, nếu thầy khng cho chẳng nn hờn giận, c ai cng dường cho Sa-di, hoặc cho Thầy vật chi, phải bạch trước với Thầy mới được nhận. Khi muốn cho ai mn g cũng phải c sự chứng kiến của Thầy. Muốn đi nghe giảng đạo, đi học, đi nhập chng, gip việc g cho ai, hoặc khởi duyn chi, đều phải thưa trước với Thầy, chẳng nn tự . Sa-di khng được rnh nghe điều của cc vị Tỳ-Kheo Sa-mn bn luận. Khng đặng ln nghe ccThầy tụng giới v sm hối. Điều g kng biết phải cung kỉnh nhờ Thầy cỉ giải, giảng dạy cho.
Đi Cc Chỗ Học Đạo
Đi xa phải nhớ bạn lnh, người xưa no lng chưa tỏ, cầu Thầy chẳng lấy ngn dậm lm xa. Chẳng cng bọn bất lương, t c, tham sn kết bạn lữ học tr, tập theo thi xấu. Phải tm Thầy bạn tốt, hết lng trau dồi đức tnh học đạo, lựa quyết nẻo dứt tử sanh chẳng nn xem nước dạo non toan du lịch cho nhiều chỗ để khoe với người. Muốn vo cha am chẳng đặng quảy, mang hnh l đi ngay vo chnh điện, phải xin php, thưa hỏi trước, ty trong cha cho php mới đặng đem hnh l vo ở nghỉ nơi no, theo lời chỉ bảo của vị Sư trị sự trong cha.
Đy l lược giải sơ tạm cht t đi điều cho c sự học hạnh lc đầu của người Tập sự chớ qu hơn hết l tự mnh phải c nhiều điều răn nghim nơi mnh thm nữa. Sa-di phải chịu nghim giữ oai nghi tư cch, trao dồi đức tnh, phải knh ngi Tam bảo v tập giữ lần đại giới, để khi nhập vo đại chng Tỳ Kheo, do cng đức đ m được nhiều người tiếp dẫn, khng ai ngăn cản, v phải một lng hết sức học hỏi cho uyn thm nghĩa l. Hằng coi xem sự hnh động về thn, khẩu, của mnh v rn tham thiền qun xt cho thấu lẽ đạo, v phụ gip vo việc lm cng trong chng hy giữ đng luật, giới, tịnh hạnh trong sạch, m tinh tấn tu hnh, đến khi được bước ln vo hng Tỳ Kheo lớp bnh đẳng rồi, l chỉ cn sống chung tu học đng chơn l, tự mỗi ai nấy lo cho tm mnh. Nếu tm được tịnh định th tr huệ sẽ sng thng, đắc lần từ loạt quả đạo theo đường v lậu chnh đẳng chnh gic, m đắc được v sanh quả A-La-Hn v nhập Niết Bn.
Sa Di Phải Biết Rằng:
Tu học đạo đức l mn ăn về tinh
thần l tr, để đến với tm chơn Phật, một lẽ sống tinh khiết trong sạch
hon ton, rất cần hơn tất cả nghệ thuật v mọi sự học về bn ngoi thể
chất, cng sự giồi trau sắc thn, ci c, t đắp sự vật hữu tnh tan hoại,
cần hơn cả thức ăn bổ dưỡng mỹ vị nui thn. Thế nn người qun tử, ăn khng
cầu no, ở khng cầu yn, chỉ cần chăm lo trau giồi đạo đức lm gương qu bu
cho đời, v con người chịu thiếu km về sự ăn mặc hoặc chỗ ở, vật chất, cn
c thể sống được, chớ thiếu đạo đức tr tm ắt sẽ phải khổ nạn đến hết. Thế
nn Sa-di l một lớp đầu tập tu học, để đến lần theo đạo l, cng l lẽ sống
chung tiến ha qu bu, nn hay, ch lợi cho mnh v cho cả chng sanh. Vậy
mỗ ai biết , thấy điều tối cần qu bu ấy, l nn hy trước lo trau đức,
giồi tm để trở nn bậc người trn hạng thưng nhơn tục tử. hy nhận nhn ra
lẽ ấy m mau bước chơn đến nơi lớp học đạo trường, trong thời hạn hai nă
đặng uốn nắn tm vin, giồi trau m d sau c bước ra đời, sống chung với
chng sanh mun laọi, cũng hiểu r được luật sống l cng, m khng phải m
muội, tối tăm, tạo c, gy nhơn để phải quay cuồng nho lăn theo tứ đại vật
chất lun hồi rối khổ. Cn ai muốn tiến ln hng Phật Thnh l phải tu, tiến
ln lớp trn cao hơn nữa phải c c hng trăm giới luật, tịnh hạnh, sống
trong cảnh yn lặng khng khng của cản giới Niết Bn vậy
.
Vậy th tất cả ai ai, cũng nn tập mnh theo bậc Hiền nhn, hay bước lần ln bậc Trời, Phật l qu bu hơn hết.
M PHẬT
V Sa-di cần phải học thuộc lng những bi kệ, để ch nguyện trong tm mỗi lc, khi c gặp việc ấy: